Τα χελιδόνια είναι από τα πλέον γνωστά μεταναστευτικά πουλιά που κατακλύζουν από τις αρχές του Μάρτη τη χώρα μας. Το άρθρο αφορά στις Χελιδονίδες, την οικογένεια όλων των ειδών χελιδονιών.

Χελιδόνια, οι προάγγελοι της Άνοιξης


Εκτός από τη χώρα μας, τα χελιδόνια επισκέπτονται και άλλες Μεσογειακές χώρες προκειμένου να αναπαραχθούν και στις αρχές του φθινοπώρου συγκεντρώνονται κατά δεκάδες εκατοντάδες σε σμήνη και μεταναστεύουν με θεαματικό τρόπο προς τα θερμά κλίματα της Αφρικής. Επιστρέφουν και πάλι στα γνώριμα εδάφη την επόμενη Άνοιξη, διανύοντας μεγάλες χιλιομετρικές αποστάσεις.

Περιγραφή

Τα χελιδόνια είναι μικρόσωμα στρουθιόμορφα πουλιά, ιδιαίτερα ευκίνητα, με αεροδυναμική σιλουέτα, με μυτερές φτερούγες, διχαλωτή ουρά, και μικρό ράμφος αλλά μεγάλο στόμα και μικρά πόδια. Και τα δύο φύλα είναι παρόμοια.

Συμπεριφορά

Επιστήμονες που έχουν μελετήσει τα χελιδόνια, έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι διαθέτουν ένα εσωτερικό ρολόι συγχρονισμένο με την κίνηση του ήλιου καθώς και μια μαγνητική πυξίδα και χρησιμοποιώντας τον ήλιο, τα αστέρια και τη σελήνη καταφέρνουν να προσανατολιστούν με ακρίβεια διατηρώντας σταθερή πορεία και αναγνωρίζοντας κάποια τοπικά σημεία αναφοράς, επιστρέφοντας στην δική τους φωλιά.

Ο ερχομός των χελιδονιών είναι ευπρόσδεκτος από τους ανθρώπους των πόλεων και διασκεδάζουν πολύ με τα ακροβατικά τους πετάγματα. Δεν είναι λίγες όμως και οι περιπτώσεις που οι άνθρωποι καταστρέφουν τις φωλιές τους για να μην λερώνουν τα μπαλκόνια τους! Αναγνωρίζοντας τον ρόλο και την σπουδαιότητάς τους στην τροφική αλυσίδα, εφευρίσκουν τρόπους να επιλύουν το πρόβλημα, βάζοντας μια γλάστρα ακριβώς κάτω από την φωλιά!

Διατροφή

Ένας από τους σπουδαιότερους λόγους που τα χελιδόνια είναι τόσο χρήσιμα πουλιά είναι ότι διατρέφονται σχεδόν αποκλειστικά με έντομα, τα οποία και συλλαμβάνουν κυρίως κατά την πτήση τους μιας και είναι κατʼ εξοχήν εναερόβια πτηνά. Ο κάθε σβόλος εντόμων που βρίσκουν για να θραφούν οι ίδιοι αλλά και οι νεοσσοί τους περιλαμβάνει μέχρι και 50 διαφορετικά έντομα, όπως μύγες, κουνούπια κτλ

Αναπαραγωγή

Τα περισσότερα είδη χελιδονιών στρώνουν την φωλιά τους εσωτερικά με πούπουλα ή μικρά χόρτα και κατά την αναπαραγωγική περίοδο μπορούν να εκτρέψουν μέχρι και δυο γενιές. Μετά το χτίσιμο της φωλιάς που επιμελείται μαζί το ζευγάρι, η θηλυκιά γεννάει 4-5 αυγά τα οποία και επωάζει για 2 εβδομάδες. Το αρσενικό αναλαμβάνει το τάισμα της θηλυκιάς και στη συνέχεια και οι δύο γονείς αναλαμβάνουν εξίσου την φροντίδα των νεοσσών

Σε 20 περίπου μέρες οι νεοσσοί του χελιδονιού έχουν ανεξαρτητοποιηθεί πλήρως και ετοιμάζονται για τις πρώτες τους πτήσεις. Έτσι εξοικειώνονται και γνωρίζουν την περιοχή τους για να την αναγνωρίσουν εύκολα την επόμενη χρονιά.

Άλλα είδη χελιδονιών

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι υπάρχει μόνο ένα είδος χελιδονιού. Όμως η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν αρκετά διαφορετικά είδη με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Διαφέρουν όχι μόνο στο χρωματισμό του φτερώματος και στο σχήμα τους, αλλά και στον τρόπο που κατασκευάζουν την φωλιά τους καθώς και από τον τόπο που συναντώνται.

Όλα τα είδη κατασκευάζουν με επιδεξιότητα φωλιές από σβόλους λάσπης τους οποίους ανακατεύουν με σάλιο και άλλα υλικά όπως άχυρο. Για την κατασκευή της φωλιάς απαιτούνται από 700 – 1500 σβόλοι περίπου και η κατασκευή της μπορεί να κρατήσει από 6 έως και 18 ημέρες.

Ονοματολογία και συστηματική ταξινόμηση

Διωνυμική ονοματολογία: Hirundinidae sp. Ελληνική: Χελιδόνι Αγγλική: Swallow Τάξη: Στρουθιόμορφα (Passeriformes) Οικογένεια: Χελιδονίδες (Hirundinidae) Υποοικογένειες

Χελιδονίνες (Hirundininae)

Ψευδοχελιδονίνες (Pseudochelidoninae)

Γένη Χελιδονιών

Υποοικογένεια Χελιδονίνες (Hirundininae)

Alopochelidon

Alopochelidon fucata, Tawny-headed swallow

Atticora

Atticora fasciata, White-banded swallow Atticora melanoleuca, Black-collared swallow

Cecropis

Cecropis abyssinica, Lesser striped swallow Cecropis badia, Rufous-bellied swallow Cecropis cucullata, Greater striped swallow Cecropis daurica, Red-rumped swallow Cecropis domicella, West African swallow Cecropis hyperythra, Sri Lanka swallow Cecropis semirufa, Red-breasted swallow Cecropis senegalensis, Mosque swallow Cecropis striolata, Striated swallow

Cheramoeca

Cheramoeca leucosternus, White-backed swallow

Delichon

Delichon urbicum, Λευκοχελίδονο ή Σπιτοχελίδονο Delichon dasypus, Asian house martin Delichon nipalense, Nepal house martin

Haplochelidon

Haplochelidon andecola, Andean swallow

Hirundo

Hirundo aethiopica, Ethiopian swallow Hirundo albigularis, White-throated swallow Hirundo angolensis, Angolan swallow Hirundo atrocaerulea, Blue swallow Hirundo dimidiata, Pearl-breasted swallow Hirundo domicola, Hill swallow Hirundo leucosoma, Pied-winged swallow Hirundo lucida, Red-chested swallow Hirundo megaensis, White-tailed swallow Hirundo neoxena, Welcome swallow Hirundo nigrita, White-bibbed swallow Hirundo nigrorufa, Black-and-rufous swallow Hirundo rustica, Σταβλοχελίδονο (Χελιδών η αγροδίαιτος) Hirundo smithii, Wire-tailed swallow Hirundo tahitica, Pacific swallow

Neochelidon

Neochelidon tibialis, White-thighed swallow

Notiochelidon

Notiochelidon cyanoleuca, Blue-and-white swallow Notiochelidon flavipes, Pale-footed swallow Notiochelidon murina, Brown-bellied swallow Notiochelidon pileata, Black-capped swallow

Petrochelidon

Petrochelidon ariel, Fairy martin Petrochelidon fluvicola, Streak-throated swallow Petrochelidon fuliginosa, Forest swallow Petrochelidon fulva, Cave swallow Petrochelidon nigricans, Tree martin Petrochelidon perdita, Red Sea cliff swallow Petrochelidon preussi, Preuss's cliff swallow Petrochelidon pyrrhonota, American cliff swallow Petrochelidon rufigula, Red-throated cliff swallow Petrochelidon rufocollaris, Chestnut-collared swallow Petrochelidon spilodera, South African cliff swallow

Phedina

Phedina borbonica, Mascarene martin Phedina brazzae, Brazza's martin

Progne

Progne chalybea, Grey-breasted martin Progne cryptoleuca, Cuban martin Progne dominicensis, Caribbean martin Progne elegans, Southern martin Progne modesta, Galápagos martin Progne murphyi, Peruvian martin Progne sinaloae, Sinaloa martin Progne subis, Purple martin Progne tapera, Brown-chested martin

Psalidoprocne (υποοικογένεια Hirundininae)
Psalidoprocne albiceps, White-headed saw-wing
Psalidoprocne fuliginosa, Mountain saw-wing
Psalidoprocne nitens, Square-tailed saw-wing
Psalidoprocne obscura, Fanti saw-wing
Psalidoprocne pristoptera, Black saw-wing

Pseudhirundo

Pseudhirundo griseopyga, Grey-rumped swallow

Ptyonoprogne

Ptyonoprogne concolor, Dusky crag martin Ptyonoprogne fuligula, Rock martin Ptyonoprogne obsoleta, Pale crag martin Ptyonoprogne rupestris, Eurasian crag martin

Riparia

Riparia chinensis, Grey-throated martin Riparia cincta, Banded martin Riparia congica, Congo martin Riparia diluta, Pale martin Riparia paludicola, Brown-throated martin Riparia riparia, Οχθοχελίδονο

Stelgidopteryx

Stelgidopteryx ruficollis, Southern rough-winged swallow Stelgidopteryx serripennis, Northern rough-winged swallow

Tachycineta

Tachycineta albilinea, Mangrove swallow Tachycineta albiventer, White-winged swallow Tachycineta bicolor, Tree swallow Tachycineta cyaneoviridis, Bahama swallow Tachycineta euchrysea, Golden swallow Tachycineta leucorrhoa, White-rumped swallow Tachycineta meyeni, Chilean swallow Tachycineta stolzmanni, Tumbes swallow Tachycineta thalassina, Violet-green swallow

Υποοικογένεια Ψευδοχελιδονίνες (Pseudochelidoninae)

Pseudochelidon

Pseudochelidon eurystomina, African river martin Pseudochelidon sirintarae, White-eyed river martin

Σχετικό περιεχόμενο

Σταχτάρα η κοινή (Apus apus)